You’re viewing a version of this story optimized for slow connections. To see the full story click here.

Single μαμα: Η wonder woman του σημερα

Πέντε γυναίκες που μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους είναι η απόδειξη πως ακόμα υπάρχουν σούπερ ηρωίδες.

Story by Ladylike GR May 13th, 2017

"Μάνα, μητέρα, μαμά", όπως και να την αποκαλέσεις ως παιδί της, θα γυρίσει, θα δει στα μάτια σου τον ολοκληρωμένο εαυτό της και θα χαμογελάσει πλατιά. Δεν ξέρω αν τελικά ο προορισμός της γυναίκας είναι να γίνει μάνα. Αμφιβάλλω πολύ για το απόλυτο που κρύβει η φράση αυτή και παράλληλα σέβομαι εξίσου όλες όσες έχουν επιλέξει ή δεν έχουν καταφέρει να φέρουν στον κόσμο ένα παιδί. Το μόνο σίγουρο είναι πως η "Ημέρα της Μητέρας" υπάρχει, για να αναγνωρίσουμε και να επιβραβεύσουμε το πάρα πολύ δύσκολο έργο του να μεγαλώνεις έναν άνθρωπο.

Επιμέλεια: Μάριον Παλιούρα

Φωτογραφίες: Φραντζέσκα Γιαϊτζόγλου - Watkinson

Η ευτυχέστερη συγκυρία και συνθήκη για να μεγαλώνει ένα παιδί είναι, φαντάζομαι, συνήθως, αυτή που στην εξίσωσή της περιλαμβάνει και τους δύο γονείς. Ο ρόλος της μητέρας συνεχίζει να είναι σπουδαιότερος, αλλά η παρουσία του πατέρα και συζύγου, μπορεί να τη διευκολύνει σε πολλά πραγματα. Από το να μοιραστούν τα πολύ πρακτικά θέματα της καθημερινότητας και των αποφάσεων της ανατροφής του παιδιού, μέχρι το εξίσου απαραίτητο κομμάτι της συντροφικότητας και της σεξουαλικότητας.

Το να μεγαλώνει μια γυναίκα μόνη το παιδί της, συμβαίνει συχνά. Οι αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν στην μονογονεϊκή οικογένεια μπορούν να είναι ευθύνη του πατέρα, της μητέρας, και των δύο, ακόμα και του απρόβλεπτου παράγοντα που ονομάζεται "τύχη". Παρόλο που οι μαμάδες οι οποίες έχουν την αποκλειστική επιμέλεια των παιδιών τους είναι πάρα πολλές, σπάνια συζητάμε για το πόσο διαφορετικό είναι να μεγαλώνεις μόνη σου ένα παιδί. Συνήθως τις στήνουμε στον τοίχο και τις παρατηρούμε, τις κατακρίνουμε, ή απλά τις αγνοούμε. Προσπαθώντας να βρω εκείνες που θα μου μιλήσουν για αυτή τους την εμπειρία, υπήρξαν πολλές που αρνήθηκαν να το κάνουν, φοβούμενες την έκθεση λόγω των φωτογραφιών, αποδεικνύοντας ίσως κάτι που δεν προσέχεις αν δεν το ζήσεις. Μήπως ο κόσμος σε αντιμετωπίζει διαφορετικά όταν είσαι μητέρα και ζεις χωρίς τον πατέρα;

μαιρη

FRA_0407.jpg

"Γνώρισα τον πρώην άντρα μου στη Ρόδο, όπου και πήγα για να δουλέψω. Ερωτευτήκαμε, μείναμε μαζί και η εγκυμοσύνη ήρθε όταν ήμουν 24. Αποφασίσαμε από κοινού να το κρατήσουμε και παντρευτήκαμε επειδή έμεινα έγκυος. Δυστυχώς δεν είχαμε τον χρόνο που χρειαζόμασταν σαν ζευγάρι να δούμε αν μπορούμε να λειτουργήσουμε μέσα σ' αυτό ή όχι. Όσο καλύτερα γνωρίζεις τον άλλον, τόσο πιο εύκολο είναι να "συμμορφωθείς" μέσα στην οικογένεια. Ήρθε το μωράκι, εγώ ήμουν σε έναν ξένο τόπο, γιατί έμεινα εκέι για να είμαι κοντά του, χωρίς μαμάδες, γιαγιάδες, ήμουν και αρκετά καλομαθημένη από την οικογένειά μου. Δυσκολεύτηκα αρκετά. Κι εκείνος το ίδιο. Δεν ήμασταν προετοιμασμένοι ούτε οικονομικά, ούτε πρακτικά για κάτι τέτοιο. Το ένα έφερε το άλλο, και να 'μαι."

Ανάμεσα σε όλα όσα έχει να αντιμετωπίσει μια γυναίκα που μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί, είναι και η απόφασή της να το κάνει, η αποδοχή(;) από το περιβάλλον της, η θέση του πατέρα. "Όταν σπάει κάτι, είναι δύσκολο μετά να συντηρηθεί. Αποφασίσαμε ότι θα ήταν πιο υγιές για τη μικρή, να τραβήξει ο καθένας το δρόμο του. Ένα παιδί δε φτάνει να έχει τη μαμά και τον μπαμπά μόνο, πρέπει να τους βλέπει και χαρούμενους. Όταν οι γονείς δεν είναι χαρούμενοι, αυτό μεταδίδεται στο μωρό. Έβλεπες πάνω στη μικρούλα, αυτή τη στεναχώρια που μπορεί να είχα εγώ και ο πρώην σύζυγος. Τώρα το βλέπει λίγο σαν παιχνίδι και το διασκεδάζει, πάμε στη γιαγιά και στον παππού στη Ρόδο, πάμε στην γιαγιά και τον παππού στην Αθήνα, εύχομαι να είναι έτσι και στο μέλλον".

Πήρα την απόφαση να χωρίσω όταν συνειδητοποίησα ότι μαζί του δεν μπορώ να είμαι η μητέρα που ήθελα να είμαι για τη μικρή.

Η Μαίρη ονειρευόταν από μικρή την καριέρα της και σίγουρα δεν φανταζόταν ότι στα 28 της θα έχει την τρίχρονη κόρη της, όπου κι αν πάει. "Μου στέρησε ένα κομμάτι της καριέρας μου, αλλά θεωρώ ότι η σημαντικότερη δουλειά τελικά είναι αυτή, γιατί εντάξει και στη δουλειά τι κάνεις; Προσφέρεις, εξελίσσεσαι. Πόσο περισσότερο μπορεί να σε εξελίξει η δημιουργία ενός ανθρώπου από τα δικά σου χέρια, από το δικό σου μυαλό, από τη δική σου ψυχή".

"Φυσικά χάθηκα με πάρα πολύ κόσμο. Αυτό είναι αναμενόμενο γιατί φέρνεις στον κόσμο έναν άνθρωπο ο οποίος έχει κάθε δευτερόλεπτο της ημέρας την απόλυτη ανάγκη σου, οπότε περιορίζεσαι. Εγώ παρόλ' αυτά βρήκα κάτι πολύ θετικό μέσα σε όλη αυτή την ιστορία, άρχισα να υπερεκτιμώ πράγματα που πριν έβρισκα αδιάφορα, όπως έναν καφέ. Μετά, αυτός ο καφές της μίας ώρας με τη φίλη μου έγινε πάρα πολύ σημαντικός, ενώ πριν ήταν δεδομένος. Ανανεωνόσουν. Προσπάθησα να διαχειριστώ απόλυτα θετικά όλο αυτό που μου συνέβαινε."

Σου δημιουργεί τέτοια συναισθήματα, τέτοιες ανιδιοτέλειες, που δεν μπορείς να τις ζήσεις αλλού. Όταν μεγαλώνει με τα δικά σου ερεθίσματα, οι πρώτες της λέξεις, τα πρώτα της βήματα, η πρώτη της κουταλιά. είναι τρομερό. Νιώθεις απόλυτα σημαντικός και χρήσιμος. Ούτε ο μεγαλύτερος έρωτας δε μπορεί να σου προσφέρει τέτοια συναισθήματα όπως μια μητρότητα.
FRA_0389.jpg

"Όταν κοιτούσα τα πρώτα καλτσάκια που της αγόρασα, είχα πολύ ανάμεικτα συναισθήματα, επειδή σκεφτόμουν από τη μία ότι θα κάνω έναν άνθρωπο του οποίου τα πόδια θα μπαίνουν εκεί μέσα, κι από την άλλη ότι θα πρέπει να κάνω λίγο πίσω τον εαυτό μου για κάποιο διάστημα, ώστε να τη μεγαλώσω. Όταν λες θα φέρω ένα παιδί στον κόσμο πρέπει να συνειδητοποιείς τι σημαίνει αυτό. Τώρα που κοιτάζω αυτά τα καλτσάκια μου φέρνουν τέτοια ευτυχία. Τώρα πια θέλω να ζω το κάθε δευτερόλεπτο μαζί της. Κάτι που στην αρχή φάνταζε βάσανο, τώρα ανυπομονώ να γυρίσω σπίτι να τη δω και να παίξουμε. Με κάνει τρομερά χαρούμενη, με αναζωογονεί".

Κάποια κομμάτια τα οποία θα μπορούσαν να είναι κενά για μένα, από την άποψη συντρόφου, αυτή τη στιγμή δε μπορώ να τα δω, καθόλου. Ίσως στο μέλλον να υπάρξει αυτό το κενό. Ποιος δε χρειάζεται τη συντροφικότητα;

"Όσο και να συμμετέχει ο μπαμπάς, η μητέρα είμαι εγώ. Οπότε όταν φεύγει εκείνος από την καθημερινότητα, είσαι μόνη σου με ένα παιδί. Είναι τεράστια η διαφορά. Γυρνάς στο σπίτι, είσαι εσύ κι εκείνη, διπλασιάζονται οι ώρες που πρέπει να ασχοληθείς μαζί της, τα πράγματα που πρέπει να κάνεις μαζί της. Ακόμα και η μια ώρα ζωγραφικής με το μπαμπά, είναι μια ώρα ξεκούρασης για τη μαμά και τώρα δεν την έχεις. Πάλι καλά βέβαια που έχω μικρούς γονείς, με ενέργεια και διάθεση και παίζουν και ζωγραφίζουν με τη Χαρά, ώστε να μπορώ εγώ να πηγαίνω στη δουλειά και να καλύπτω τις οικονομικές μας ανάγκες. Δεν είναι εύκολα όμως."

"Δε θα άλλαζα τίποτα, για το μόνο που μετανιώνω είναι που μπορεί κάποιες φορές όταν ήμουν στην αρχή της εγκυμοσύνης να έκλαψα που επέλεξα να γίνω μητέρα. Αυτό είναι το μόνο πράγμα για το οποίο μετανιώνω τώρα με όλη μου την καρδιά. Ζορίστηκα πολύ και έκλαψα και στεναχωρήθηκα, πίστευα ότι θα χάσω τον εαυτό μου και την καριέρα μου".

Η Μαίρη έχει αποδείξει στην πράξη ότι μπορείς να ξεπεράσεις κάθε εμπόδιο, είτε σου το βάζουν οι άλλοι, είτε ο εαυτός σου, όταν πρόκειται για το παιδί σου. Σήμερα, είναι 28, ασχολείται ερασιτεχνικά με το τραγούδι, εργάζεται πάνω στον τομέα στον οποίο έχει σπουδάσει και δεν μετανιώνει καθόλου που επέλεξε να γίνει "τόσο μικρή μαμά", αλλά και να χωρίσει. Όπως λέει και η ίδια, η μικρή την έχει κάνει άλλο άνθρωπο. Νιώθει σίγουρη για κάθε της απόφαση και βλέπει πιο πολύ τώρα ποια είναι στ' αλήθεια. Πλέον επιδιώκει πολύ περισσότερο να είναι καλά, προκειμένου να είναι καλά και η μικρή.

έφη

FRA_6451-copy.jpg

Αυτή η περίπτωση είναι λίγο πιο οικεία σε μένα, καθώς πρόκειται για τη θεία μου. Η Έφη έμεινε μόνη χωρίς τον άντρα της πριν από περίπου 13 χρόνια. Ένα πρωινό, νομίζω ήταν Τρίτη, ο θείος μου έπαθε καρδιακή προσβολή και, έτσι ξαφνικά, έφυγε από τη ζωή. Εκείνη ήταν 39 κι εκείνος 45. Ο ξαδερφός μου ο Γιώργος ήταν 17 χρονών και η ξαδερφή μου, Βάσια, 15. Σίγουρα η χηρεία είναι η πιο βίαιη απ' όλες τις καταστάσεις που οδηγούν στο να μεγαλώνει μια γυναίκα μόνη τα παιδιά της. Ακόμα και σήμερα, δεν είναι και ό,τι πιο εύκολο να συζητάω με τη θεία μου για όλο αυτό.

"Για μένα, ήταν όλα δύσκολα. Δε θυμάμαι να πω πως κάτι ήταν εύκολο. Ο Γιώργος, την εποχή που έφυγε ο μπαμπάς το, έδινε πανελλήνιες. Θυμάμαι έναν Γιώργο να είναι κάτασπρος. Έγραφε μάθημα και μόλις τελείωσε, βγήκε έξω και μου λέει "πού είναι ο μπαμπάς;", του λέω "τι εννοείς;" και μου λέει "θέλω νερό" και το νερό το είχε στα χέρια του. Ήταν δύσκολο και για τα παιδιά και για μένα".

Όσο περνούσαν τα χρόνια, το κάθε παιδί, ανάλογα με την προσωπικότητά του και το πώς ένιωθε τον πατέρα του, ήθελε διαφορετική αντιμετώπιση. Σε όλα αυτά δεν έχεις πραγματική βοήθεια. Κάποιος που δεν το έχει ζήσει δεν μπορεί να καταλάβει πώς νιώθεις ή να σε βοηθήσει.

"Δεν νομίζω ότι επανέρχεσαι. Είναι σαν να τελειώνει το κομμάτι που υπάρχει ο μπαμπάς και η μαμά και ξεκινάει ένα καινούριο κομμάτι που υπάρχει μόνο η μητέρα. Όταν δεν είναι μια δική σου επιλογή, όπως ο χωρισμός, και πρόκειται για θάνατο, οπότε και σχηματίζεται η χηρεία, είναι πάρα πολύ δύσκολο. Έχεις πάρα πολλά πράγματα να αντιμετωπίσεις και όντως ξεκινάς μια καινούρια ζωή που πρέπει να παλέψεις, να έχεις και τον ρόλο του πατέρα και τον ρόλο της μάνας. Το κυριότερο που χάνεις, είναι ότι υπάρχει στο σπίτι ακόμα ένας άνθρωπος με τον οποίο μοιράζεσαι και τις χαρές και τις λύπες και τις ευθύνες. Αυτό είναι το νούμερο ένα και συμπεριλαμβάνει και το οικονομικό. Εγώ αυτή τη στιγμή, κάνω 2 δουλειές, από τις 5.30 το πρωί μέχρι τις 7.30 το βράδυ".

Πιστεύω ότι και οι τρεις μας κλειστήκαμε στον εαυτό μας και προσπαθούσαμε να βάλουμε τα κομμάτια στη σειρά έτσι ώστε να μπορέσουμε να συνεχίσουμε στη ζωή. Πολλές φορές, βρίσκεσαι σε μία φάση στην άκρη ενός γκρεμού και λες "ή τα παρατάω γιατί είναι δύσκολο, ή αγωνίζομαι". Εκεί είναι που έρχονται τα παιδιά και σε βοηθάνε και σου λένε "ξέρεις έιμαι κι εγώ εδώ, κρατήσου, πρέπει να αγωνιστείς". Αυτό είναι που σε κρατάει σε εγρήγορση και δε σε αφήνει να σε πάρει από κάτω".

"Αυτό που είναι πάρα πολύ δύσκολο είναι ότι πρέπει να αποφασίσεις εσύ για όλα, από το πιο μικρό μέχρι το πιο μεγάλο. Δε μπορείς να πάρεις τη γνώμη του πατέρα, φορτώνεσαι και τα άσχημα και τα καλά, εσύ προσωπικά. Σηκώνεις μόνη σου όλες τις ευθύνες. Το πρώτο χρονικό διάστημα, επειδή είσαι θυμωμένος με αυτό που έχει γίνει, κατεβάζεις ρολά και προχωράς μόνη σου και δε σε πολυνοιάζει. Όταν όμως έρθει η στραβή, αρχίζεις και αναρωτιέσαι για τυχόν λάθη που μπορεί να έκανες. Εκεί αρχίζει η μάχη του να είσαι και μάνα και πατέρας. Δεν είναι μόνο το μυϊκό, εγκεφαλικά είναι πάρα πολύ δύσκολο".

FRA_6458.jpg

"Άλλο ένα κομμάτι δύσκολο για μένα, ήταν η λέξη "χήρα". Όταν πέρασαν τα τρία χρόνια, που ήταν τα πιο δύσκολα μέχρι να συνειδητοποιήσεις τι ακριβώς έχει συμβεί. Όταν το συνειδητοποιείς, έρχονται οι άλλες δυσκολίες. Λέγαμε ότι θα βγούμε έξω και θα είναι στην παρέα "η Έφη, η χήρα". Πάντα με αντιμετώπιζαν λίγο διαφορετικά. Με δυσκόλεψε πάρα πολλές φορές. Επίσης πάρα πολλές φορές δεν πήγα πουθενά μόνο γι' αυτόν τον λόγο. Είναι πάρα πολύ άσχημο να βλέπεις κάπου έξω όλα τα ζευγάρια και τη χήρα μόνη. Νομίζω ότι γενικά ο κόσμος αντιμετωπίζει διαφορετικά τις χήρες απ' ότι τις χωρισμένες γυναίκες. Σαν να σε λυπούνται "τι είναι αυτό που σε βρήκε τώρα, μακριά από μένα". "

Όταν μου κάνουν μια αγκαλιά τα παιδιά και μου λένε "εντάξει κι εμάς μας λείπει ο μπαμπάς, αλλά είμαστε εδώ, όλοι μαζί", αυτό μου δίνει δύναμη, κουράγιο και συνεχίζω.

"Μάθαμε να ζούμε και οι τρεις μας. Κατά κάποιο τρόπο μεγαλώσαμε και οι τρεις μέσα από αυτό. Γελάμε, ξαπλώνουμε και οι τρεις στον καναπέ και γελάμε, θυμόμαστε πράγματα με τον μπαμπά και γελάμε. Κυνηγάμε μία κατσαρίδα και οι τρεις μαζί και γελάμε. Όλα όσα κάνουμε και οι τρεις μαζί και ο ένας προσπαθεί να συμπληρώσει τον άλλο, συγκαταλέγονται στις όμορφες στιγμές".

"Όσα είναι τα καλά, άλλα τόσα είναι και τα προβληματικά. Προσπαθείς και τα βάζεις όλα σε έναν ρυθμό. Δύσκολα ανταπεξέρχεσαι, υπάρχουν στιγμές που λυγίζεις, αλλά δε μπορείς να κάνεις διαφορετικά. Θα βρεις το χρόνο να προσπαθήσεις να τα κάνεις όλα. Υπάρχουν βέβαια και άνθρωποι που σε βοηθάνε. Οι καλές φιλίες έμειναν δίπλα μου. Αυτό που ήταν πολύ σημαντικό για μένα ήταν ότι στάθηκε δίπλα μου ο αδερφός μου με την οικογένειά του και οι γονείς μου. Όλοι οι υπόλοιποι έφευγαν κι ερχόντουσαν".

Δεν ήξερα ότι μπορώ να βάλω μια λάμπα μόνη μου. Δεν ήξερα ότι μπορώ να αλλάξω λάστιχο στο αυτοκίνητο. Δεν ήξερα ότι θα καταφέρω να πάω τον γιο μου φαντάρο. Δεν ήξερα ότι θα καταφέρω να πάρω το πτυχίο με τη Βασούλα. Μέσα απ' όλο αυτό άρχισα να πιστεύω περισσότερο στον εαυτό μου, μερικές φορές νιώθω περηφάνια για τον εαυτό μου και όλα όσα έχω καταφέρει. Όταν με παίρνει από κάτω, νιώθω γενναία και λέω "μπορείς και το παλεύεις".

κατερινα

FRA_6479-copy.jpg

Η Κατερίνα είναι δημοσιογράφος και λατρεύει τη δουλειά της. Μαζί με αυτήν όμως, λατρεύει και τον 6.5 ετών γιο της. Χώρισε από τον πρώην σύζυγό της πριν από ακριβώς δύο χρόνια. Παντρεύτηκαν μετά από πεντέμισι μήνες σχέσης, γεγονός που η Κατερίνα αποδίδει στον ενθουσιασμό και τον έρωτα της στιγμής. "Χωρίσαμε επειδή έβλεπα ότι δεν υπήρχε πια ο έρωτας, ο σεβασμός και η αγάπη που χρειάζεται ένα ζευγάρι για να μπορέσει να συνεχίσει να είναι μαζί και να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα Χ, Ψ προβλήματα. Θα με χαρακτήριζα μια ευτυχισμένη χωρισμένη μαμά - γυναίκα".

""Έβαλα πάνω απ' όλα το παιδί, όχι τον εαυτό μου. Σκέφτηκα πάρα πολύ ότι πρέπει να έχει σωστά πρότυπα και τι σημαίνει ευτυχισμένος γονιός και άνθρωπος, οπότε τώρα έχει δύο γονείς ευτυχισμένους, ο καθένας από την πλευρά του. Ο πρώην άντρας μου παντρεύεται σε μερικές μέρες και εγώ έχω τη ζωή μου μέσα στο πλαίσιο του σεβασμού απέναντι στο παιδί".

Δε νομίζω ότι ένα παιδί είναι ευτυχισμένο όταν οι γονείς του δεν είναι. Μπορεί ο πρώην σύζυγός μου να πίστευε πως ήμασταν ευτυχισμένοι, αλλά επειδή η γυναίκα κρατάει το σπίτι, αν εκείνη βλέπει ότι δε μπορεί να είναι δημιουργική και χαρούμενη και κοντά στο παιδί έτσι όπως πρέπει να είναι, αντίστοιχα και το παιδί δε μπορεί να είναι ευτυχισμένο.

"Ήμουν πολύ σίγουρη για την απόφαση που πήρα. Οποιαδήποτε στιγμή αδυναμίας όπως κάποιες κρίσεις του Παύλου που έλεγε ότι του λείπει ο μπαμπάς, ήταν από τις πιο δύσκολες στιγμές. Επειδή ήμουν πολύ σίγουρη για τον χωρισμό, προσπαθούσα να δείξω μεγάλη δύναμη ώστε να το αντιμετωπίσω ψύχραιμα σε σχέση με το παιδί. Του έλεγα "αγάπη μου είμαστε πολύ καλύτερα έτσι και θα δεις ότι στο μέλλον θα είμαστε ακόμα καλύτερα. Δεν έχουμε σταματήσει να σε αγαπάμε με τον μπαμπά και θα δεις ότι ανά πάσα στιγμή ο μπαμπάς είναι δίπλα σου και μπορείς να τον δεις. Είναι προτιμότερο να αγαπιόμαστε ως γονείς σου, παρά να μείνουμε μαζί στο σπίτι και να αρχίσουμε να μαλώνουμε".

"Συμβουλευτήκαμε παιδοψυχολόγο για το πώς να διαχειριστούμε τον χωρισμό σε σχέση με το παιδί. Μας είπε να του πούμε την αλήθεια, ότι ο μπαμπάς και η μαμά χωρίζουν, αλλά δεν παύουν να είναι γονείς του. Δε θα αλλάξει τίποτα και αυτή είναι κοινή μας προσπάθεια, ώστε να ξέρει ότι συνεχίζει να είναι προτεραιότητά μας και τον λατρεύουμε. Η ουσιαστική δουλειά που πρεπει να κάνουμε, είναι να καλύψουμε την οποιαδήποτε συναισθηματική ανασφάλεια μπορεί να έχει ο μικρός. Ξέρει ότι είμαστε εκεί γι' αυτόν και οι δύο κι όταν χρειαστεί είμαστε και μαζί".

FRA_6515.jpg

"Είμαι πολύ αυστηρή μαμά και ήμουν περισσότερο όταν ήμουν παντρεμένη. Πλέον δε χρειάζεται να είμαι τόσο, γιατί ο μικρός έχει βρει τους ρυθμούς του, αλλά δεν τον κακομαθαίνω. Εκεί νομίζω είναι που χάνεται η μπάλα με τα περισσότερα χωρισμένα ζευγάρια: από φόβο μήπως το παιδί νιώσει ακόμα χειρότερα, του κάνουν όλα τα χατίρια, αλλά αυτό είναι λάθος. Θα το κακομάθει για το υπόλοιπο της ζωής του. Τα όρια πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν, αλλά τα πάντα να λέγονται με πολύ μεγάλη αγάπη και πολύ μεγάλη κατανόηση, γιατί πάντα στο πίσω μέρος του μυαλόύ μας σκεφτόμαστε ότι αυτό το παιδί μεγαλώνει υπό διαφορετικές συνθήκες".

"Οι γονείς, οι φίλες μου και οι φίλες από τη δουλειά που είχαμε καθημερινή επαφή και ήξερα ότι δεν ήμουν καλά, πήραν πολύ καλά το ότι χώρισα. Έβλεπαν ότι έλαμπα και ήμουν άλλος άνθρωπος. Όμως είχα δεχτεί τεράστιο κοινωνικό ρατσισμό από ανθρώπους που γνώριζαν την κατάσταση και εμένα πάρα πολλά χρόνια, επειδή είχαν δεθεί συναισθηματικά με τον πρώην άντρα μου και στη νοοτροπία τους το να χωρίσεις ήταν απαράδεκτο. Είναι πάρα πολλές γυναίκες που αποκλείονται από εξόδους και κοινωνικές εκδηλώσεις επειδή είναι μόνες τους με το παιδί. Είναι αδιανόητο, ότι όταν είσαι χωρισμένη, ευτυχισμένη μαμά και δεν είσαι μέσα στη μιζέρια και τη στεναχώρια, σε αποκλείουν. Πρώτον οι άντρες, γιατί φοβούνται μην τυχόν παρασύρεις τις γυναίκες τους και τις πείσεις ότι δεν είναι και τόσο τραγικό να είσαι χωρισμένη γιατί τα καταφέρνεις μια χαρά όταν στέκεσαι στα πόδια σου. Δεύτερον σε αποκλείουν οι γυναίκες, επειδή είσαι μόνη σου και μπορεί να την πέσεις στον άντρα τους, ενώ εσύ μπορεί να είσαι αφοσιωμένη στο παιδί σου ή να έχεις άλλη σχέση ή οτιδήποτε".

Θεωρώ ότι αν ήμουν λυπημένη θα είχα πολύ περισσότερο κόσμο γύρω μου, δε θα είχε αλλάξει η κοινωνική μου ζωή. Οι άνθρωποι δυστυχώς, χαίρονται με τη λύπη σου. Τη στιγμή που εσύ χωρίζεις, είσαι καλά, στέκεσαι στα πόδια σου και ξεφεύγεις από το παραδοσιακό πρότυπο της παντρεμένης μαμάς, ακόμα υπάρχει κοινωνικός ρατσισμός. Γιατί δηλαδή ξαφνικά επειδή αποφάσισα εγώ να χωρίσω δεν είμαι το ίδιο αποδεκτή; Η συντηρητική νοοτροπία απέναντι στη χωρισμένη, ευτυχισμένη γυναίκα υπάρχει ακόμα στην Ελλάδα του 2017.

"Με μια καλή οργάνωση όλα γίνονται και μπορείς να έχεις και προσωπική ζωή και να είσαι και ευτυχισμένη και ικανοποιημένη από τη ζωή σου. Η τέλεια μαμά δεν υπάρχει, ούτε η τέλεια σύντροφος, ούτε η τέλεια γυναίκα. Το θέμα είναι να προσπαθούμε κάθε μέρα να γινόμαστε καλύτερες σε όσο γίνεται περισσότερους τομείς. Σαφέστατα σε κάποια πράγματα δεν κάνεις εκπτώσεις, αλλά κάνεις συνδυασμούς. Θα χρειαστεί κάποιες φορές να αφήσω τον μικρό στους δικούς μου, γιατί έχω κάποια επαγγελματική υποχρέωση. Ξέρει όμως το παιδί ότι γίνεται γιατί η μαμά πάει να δουλέψει. Σαφέστατα ξέρει ότι η μαμά θα βγει και με τους φίλους και τις φίλες της, όπως πάει κι εκείνος στα παιδικά πάρτι. Φροντίζω να μοιράζω το χρόνο μου χωρίς να είναι κανείς παραπονεμένος και η βοήθεια από τους γονείς μου είναι τεράστια στο κομμάτι αυτό".

"Πρέπει να έχεις προσωπική ζωή, δεν πρέπει να ξεχνάς ότι είσαι γυναίκα. Είμαι σε μια ηλικία πάρα πολύ δημιουργική και όσον αφορά στη δουλειά μου και όσον αφορά στην ένταση που θέλω να ζήσω τα πράγματα. Δεν είναι λογικό να μένεις μόνη σου επειδή δεν πέτυχε ένας γάμος. Η Elizabeth Τaylor παντρεύτηκε 8 φορές. Η μάνα πρέπει να είναι και γυναίκα. Μη σου πω, ότι εγώ έχω περισσότερη αυτοπεποίθηση τώρα απ' ό,τι στα 30 μου. Ό,τι κάνεις πρέπει να 'ναι συνειδητό και να το απολαμβάνεις. Γιατί πλέον ξέρεις ότι σου αρέσει, δεν το κάνεις για να το δοκιμάσεις. Έχεις κάνει το ξεσκαρτάρισμα των χαζών κινήσεων και των ανθρώπων που θέλεις δίπλα σου (το διαζύγιο είναι ένας πολύ καλός τρόπος να δεις ποιοι τελικά αξίζουν και ποιοι όχι). Επειδή έχεις κι ένα παιδί και δεν είσαι μόνη σου, πρέπει να κάνεις πολύ πιο συνειδητή επιλογή των όσων κάνεις και όσων είναι δίπλα σου, γιατί πρέπει να προστατέψεις το παιδί, άρα κι εσένα".

ερμιονη

FRA_6995-copy.jpg

Η Ερμιόνη έφτασε στο Πικάπ, όπου και είχαμε δώσει ραντεβού, μαζί με τον 8χρονο γιο της, γιατί δεν είχε πού να τον αφήσει προκειμένου να κάνουμε την συνέντευξη. Όπως μου είπε πήρε το παιδί της και έφυγε από το σπίτι στο οποίο ζούσε με τον πρώην σύζυγό της, μετά από πέντε χρόνια γάμου, προκειμένου να διασφαλιστεί η σωματική και ψυχική ακεραιότητα και της ίδιας, αλλά και του μικρού. Εδώ και τέσσερα χρόνια, είναι ανενδοίαστα και χωρίς ίχνος μετάνοιας, single μαμά.

"Είναι πάρα πολύ δύσκολο να πάρεις την απόφαση να φύγεις. Το σκέφτεσαι, το ξανασκέφτεσαι, το αποφασίζεις, το μετανιώνεις και πάλι από την αρχή, μέχρι που κάποια στιγμή δεν μένει τίποτα άλλο να κάνεις. Δεν έχεις άλλη επιλογή, γιατί σκέφτεσαι ότι κάθε λεπτό που παραμένεις μετράει ενάντια σε σένα και το παιδί σου και δεν πρόκειται ουσιαστικά να βελτιωθεί αυτός ο γάμος. Όσο μένεις σε κάτι τέτοιο, το μόνο που καταφέρνεις είναι να καταρρακώνει ψυχικά εσένα και το παιδί σου. Δεν έχει να κάνει πια με τον πατέρα του παιδιού, ξεχωρίζεις το ότι είσαι σύζυγος και συνειδητοποιείς ότι σαν γυναίκα και σαν μάνα, πρέπει να προστατέψεις το παιδί και τον εαυτό σου".

Είχα τρομακτικό άγχος για πάρα πολύ καιρό, είχα πολλά ψυχοσωματικά, πάθαινα κρίσεις πανικού, γιατί φυσικά είχα φοβερή αντίσταση σε όλο αυτό από τη μεριά του συζύγου. Αυτού του είδους οι άνθρωποι, προσπαθούν με κάθε τρόπο να σε κρατήσουν κοντά τους, με εκφοβισμό, με απειλές, με καλοπιάσματα. Περνάς πολύ δύσκολα. Μετά, έχεις να κάνεις με τον ίδιο σου τον εαυτό και τις δικές σου αδυναμίες. Έχεις κι ένα παιδί το οποίο σε βλέπει και σε χρειάζεται και πρέπει να σαι δυνατή και δε μπορείς να είσαι.

"Ήξερα ότι είχα να αντιμετωπίσω έναν άνθρωπο πολύ χειριστικό, που θα έρθει στη δουλειά μου, θα με απειλήσει, θα με βρίσει, αλλά έχοντας βιώσει αυτό το πράγμα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι, δε μου έλεγε κάτι να το βιώνω έξω. Είχα βγει από αυτόν τον κύκλο και ήταν πιο εύκολο. Απελευθερωθήκαμε και εγώ και το παιδί. Όταν κέρδισα ασφαλιστικά μέτρα έναντι του συζύγου, ήταν η πρώτη φορά που βγήκα από το σπίτι μου και ένιωσα ότι δε χρειάζεται να κοιτάξω αριστερά - δεξιά μήπως με περιμένει κάποιος, δε θα σηκώσω το τηλέφωνο με φόβο μην ακούσω ό,τι ήταν να ακούσω. Ήταν η πρώτη φορά που αισθάνθηκα πραγματικά ανακουφισμένη. Τότε ένιωσα ότι συνέρχομαι".

"Στην αρχή έπαιρνα δύναμη μόνο από το παιδί, και κάποια στοιχειώδη αποθέματα που είχα εγώ μέσα μου, και κατά έναν παράξενο τρόπο δεν είχαν τελειώσει. Έβρισκα μέσα μου κομμάτια που μπορούσαν να με σηκώσουν όταν έπεφτα. Τώρα πια είναι και η δουλειά, οι φίλοι, είναι όλα τα γύρω γύρω που με έχουν κάνει να νιώθω ότι δεν καταρρακώνομαι. Πλέον νιώθω όλο και πιο σπάνια ότι χρειάζομαι κουράγιο".

FRA_7039-copy.jpg

O μικρός έπαιζε με τις τάπες του (οι οποίες παρεμπιπτόντως είναι "Survivor" και έχει και δεκαπλό Ντάνο), ενώ εγώ και η μαμά του μιλούσαμε λίγο πιο δίπλα για την καθημερινότητά τους. "Έχει αλλάξει πάρα πολύ η σχέση μου με το παιδί μου. Έχω ηρεμήσει πάρα πολύ γιατί ήμουν ένα πάρα πολύ θυμωμένο, ταραγμένο, μπερδεμένο άτομο. Προσπαθούσα να μεγαλώσω το παιδί με ηρεμία, αλλά δεν τα κατάφερνα γιατί ζούσα μια τρικυμία. Ήταν πρακτικά αδύνατο".

Η παλαβή και τρελαμένη μαμά, η συγχυσμένη, όσο και να θέλει δε μπορεί να είναι καλή μητέρα. Εγώ ήθελα, αλλά δε μπορούσα γιατί δεν ήμουν εγώ καλά. Θεωρώ ότι τώρα είμαι καλύτερη.

"Ήταν πολύ χρήσιμο που κάποιοι άνθρωποι απομακρύνθηκαν όταν χώρισα. Δε με στεναχώρησε τόσο αυτά που μου είπαν, όσο το γεγονός ότι δε σκέφτηκαν πως αυτά που θα μου πουν θα με πληγώσουν εκείνη τη στιγμή, και δεν ήμουν σε θέση να τα ακούσω. Ειδικά όταν ήταν πολύ φρέσκο, δεν ήμουν έτοιμη να ακούσω τα παράπονα και την κριτική του οποιουδήποτε. Με πείραξε που δεν σκέφτηκαν ότι δεν είναι σωστό να πουν άσχημα πράγματα σε έναν άνθρωπο που μόλις χώρισε, έμεινε μόνος του με ένα παιδί και βίωσε μια κακοποιητική σχέση. Ένιωθα ότι δε με καταλαβαίνουν με το να μου λένε τα παράπονά τους. Μετά που το σκέφτηκα, είπα ότι αυτά γίνονται για να μάθεις και την ποιότητα των σχέσεων που έχεις με τους άλλους, πράγμα που δεν φαίνεται από το να ζεις μαζί τους μόνο τις χαρούμενες στιγμές, που είμαστε όλοι καλά. Φαίνεται ποιος είσαι, όταν ο άλλος έχει πιάσει τον πάτο του και πρέπει να του σταθείς".

"Στην αρχή δεν ξέρω πώς μου έβγαινε αυτό, ήταν σαν αυτοματισμός "γεια σας είμαι η Ερμιόνη, είμαι χωρισμένη με παιδί". Σιγά σιγά άρχισα να το μαζεύω γιατί σκεφτόμουν ότι δε χρειάζεται με το που γνωρίζεις κάποιον άνθρωπο να του "πετάς" την ιστορία σου στα μούτρα. Νομίζω πλέον, είμαι λίγο πιο άνετη στο να μιλήσω γι αυτό. Παλιότερα δεν ήμουν καθόλου άνετη με το να πω ότι είμαι χωρισμένη. Δυσκολευόμουν πολύ και σχεδόν το έκρυβα. Και γιατί δε μπορούσα εγώ να το αποδεχτώ, παρόλο που ήταν εντελώς δική μου απόφαση, και εννοείται ότι με φόβιζαν πολύ και οι πιθανές αντιδράσεις των άλλων και το τι θα μπορούσε να ειπωθεί και στο παιδί".

"Δεν πιστεύω πως μια single μαμά χρειάζεται να έχει κάτι περισσότερο από εκείνες που μεγαλώνουν τα παιδιά τους μαζί με τον μπαμπά, δεν είσαι κάτι διαφορετικό. Ο ίδιος άνθρωπος είσαι, απλά δεν έχεις σύντροφο, είτε γιατί πέθανε, είτε γιατί έχεις χωρίσει, είτε γιατί αποφάσισες να το μεγαλώσεις μόνη σου. Τα ίδια πράγματα καλείσαι να δώσεις στο παιδί. Αυτό που χρειάζεται παραπάνω, είναι κάτι πάρα πολύ πεζό, αλλά πρόκειται για τεράστια αποθέματα φυσικών αντοχών γιατί δεν έχεις κανέναν να σε αντικαταστήσει".

Σε όλα τα πράγματα είσαι μόνη σου, και τις αποφάσεις τις παίρνεις όλες μόνη σου, δεν έχεις κάποιον να συζητήσεις. Οπότε μάλλον θα πω πως χρειάζεται ωριμότητα, ψυχραιμία και αγάπη.

Ήρια

FRA_7126.jpg

"Αλήθεια, από πού βγαίνει το Ήρια;", την ρώτησα στο facebook. Από το "βασανιστήρια" μου λέει και ήδη ήξερα ότι δεν έχω να κάνω με μια κλασική μαμά. Έκανε πριν πέντε χρόνια μία κόρη, με τον πρώτο της, εφηβικό έρωτα. Σήμερα, τη μεγαλώνει μόνη της και δεν έχει μετανιώσει για την απόφαση που πήρε. "Tο παιδί είναι ό,τι πιο όμορφο έχω στη ζωή μου. Η απόφαση για τον χωρισμό ήταν δική μου και ξεκίνησε να με "τρώει" από την εγκυμοσύνη. Ένιωθα ότι τον αδικούσα. Ξεκίνησα να ρίχνω όλο μου το βάρος στο αγέννητο παιδί μας και αυτό συνεχίστηκε και αφού γέννησα. Νόμιζα ότι θα μου περάσει, αλλά ένιωθα μέρα με τη μέρα να τον τραβάω κάτω, και μας πήρε η κατηφόρα".

"Ξυπνάω στις 8 και της φτιάχνω πρωινό, ενώ εκείνη ετοιμάζεται μόνη της, στρώνει και το κρεβάτι της. Την πάω σχολείο, της κλείνω το μάτι και της λέω "δε μασάμε", γιατί είναι και λίγο ευαίσθητη και φεύγω. Τα μεσημέρια συνήθως βλέπει τον μπαμπά της. Όταν γυρνάμε σπίτι το απόγευμα, καθόμαστε ξάπλα στο χαλί και περιγράφει η μία στην άλλη τη μέρα της. Μετά κάνουμε τις εργασίες του σχολείου και μόλις τελειώσει, ζωγραφίζουμε μαζί και τραβάμε φωτογραφίες. Θέλει να γίνει φωτογράφος".

Υπάρχει χρόνος για όλα, αλλά κάποιες φορές, στο τέλος της ημέρας που ξαπλώνω στο κρεβάτι, κοιτάζω το κρεβάτι κι αναρωτιέμαι κι εγώ πώς τα κατάφερα και σήμερα. Μονολογώ σαν τον Παπαδόπουλο στους "Απαράδεκτους", "Τι έγινε ρε παιδιά;".
FRA_7102.jpg

"Μια γυναίκα που μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί, δυναμώνει στα πρακτικά πολύ, όταν αναγκάζεται να κάνει "αντρικές" δουλειές, να φτιάξει το καζανάκι, να αλλάξει το λάστιχο και ό,τι συνήθιζε να κάνει το αντρικό χέρι που πλέον δεν υπάρχει μέσα στο σπίτι. Προσωπικά ήμουν αρκετά εξοικειωμένη με αυτά λόγω του πατέρα μου, τον θαύμαζα και τον θαυμάζω που φτιάχνει τα πάντα. Αυτό που νομίζω ότι με έκανε δυνατή όμως, ήταν όταν έπρεπε να της μιλήσω για τον θάνατο. Πριν δύο χρόνια χάσαμε τον νονό της και κολλητό μου. Της τα είπα όλα χύμα, δεν της μίλησα ούτε για συννεφάκια, ούτε για χρυσόσκονες. Την πήρα αγκαλιά και της μιλούσα για ώρα μέχρι να το κατανοήσει και να το δεχτεί. Όσο πιο νωρίς, τόσο το καλύτερο".

Είμαι υπεύθυνη να δείξω στο παιδί μου τον κόσμο και τη ζωή, όπως ακριβώς είναι. Σκληρό; Σκληρό είναι να πλάσει στο μυαλό της έναν παραμυθένιο κόσμο χωρίς προβλήματα.

"Δεν θυμάμαι και πολλά από αυτά που μου λένε οι άλλοι. Δεν δίνω σημασία για το τι θα πει ο κόσμος που μεγαλώνω μόνη μου το παιδί μου, ακόμα και η οικογένειά μου - παρόλο που τους σέβομαι και τους λατρεύω. Μόνο εγώ ξέρω τι θέλω και ποια είμαι πραγματικά".